Özet:
Eşim evi benden habersiz satabilir mi? Tapuya aile konutu şerhi için başvuru yolları, belgeler ve 2026 ücret bilgilerinin resmi kaynaklardan kontrolü.
Boşanma aşamasında veya evlilik devam ederken en büyük korkulardan biri şudur:
“Ya eşim evi benden habersiz satarsa?” Bu korku yersiz değildir. Tapu kaydındaki malik, taşınmaz üzerinde işlem yapma yetkisine sahip görünür; aile konutu kuralları ve tapu sicilindeki şerhler ise ayrıca değerlendirilir. Türk Medeni Kanunu'nun 194. maddesi, aile konutuyla ilgili belirli işlemlerde diğer eşin açık rızasını arar. “Aile Konutu Şerhi” başvurusu, bu hukuki çerçevenin tapu sicilinde dikkate alınmasını amaçlar. Başvuru yöntemi ve ücret, işlem tarihindeki TKGM uygulaması ve güncel tarife üzerinden teyit edilmelidir; sabit bir bedelsiz işlem sonucu bu metinden çıkarılamaz.
1. Aile Konutu Şerhi Nedir? (Hukuki Fren)
TMK Madde 194 der ki:
“Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.” Yani şerh konulduğu an; tapu eşinizin üzerine olsa bile, sizin imzanız olmadan o evi: Satamaz. İpotek ettiremez (Kredi çekemez). Kiraya veremez. Kira sözleşmesini feshedip sizi evden atamaz.
2. Şerh Nasıl Konulur? (Adım Adım)
Başvuru yolu, ilgili Tapu Müdürlüğü ve TKGM'nin güncel elektronik hizmet seçenekleri üzerinden teyit edilmelidir. Fiziki başvuruda istenen belgeler ile elektronik başvuruda kabul edilen belgeler aynı olmayabilir. A. Tapu Müdürlüğü’ne Giderek (Fiziki) Tapu Müdürlüğü'ne başvurmadan önce güncel belge listesini müdürlükten teyit edin. Uygulamada istenebilen belgeler şunlardır:
Muhtarlıktan Yazı:
“Bu adreste şu kişiler (karı-koca) birlikte oturmaktadır ve burası aile konutudur” yazısı. (E-Devlet’ten “Yerleşim Yeri Belgesi” de çoğu zaman yeterlidir).
Evlilik Cüzdanı:
Veya Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği.
Dilekçe:
“Taşınmazın aile konutu olarak tapu kütüğüne şerh edilmesini arz ederim.” B. Elektronik başvuru seçenekleri TKGM'nin güncel elektronik hizmet ekranlarında aile konutu şerhi için bir başvuru seçeneği bulunup bulunmadığı işlem tarihindeki ekranlardan kontrol edilmelidir. Elektronik başvuru açılmışsa, kurumun istediği belgeler eksiksiz yüklenmeli ve başvurunun kabulü Tapu Müdürlüğü tarafından teyit edilmelidir. Ekran, belge ve bildirim adımları değişebileceğinden eski bir menü adı kesin işlem talimatı değildir.
3. Masrafı Ne Kadar? (2026)
Tapu harcı ve döner sermaye bakımından sonuç, işlemin türüne ve işlem tarihindeki güncel tarife ile kurum uygulamasına göre teyit edilmelidir. Bu nedenle sabit bir “bedelsiz” sonucu, güncel resmi tarife görülmeden ileri sürülmemelidir.
4. Ev Kiralıksa Ne Olur?
Aile konutu sadece “tapulu ev” olmak zorunda değildir. Kirada oturuyorsanız da şerh koydurabilirsiniz.
Nereye:
Tapuya değil, Ev Sahibine (Kiralayana) ihtarname çekerek veya bildirimde bulunarak yapılır.
Sonuç:
Ev sahibi, kira sözleşmesini feshetmek isterse sadece kocanıza değil, size de bildirim yapmak zorundadır. Kocanız tek başına sözleşmeyi feshedip “Ben çıkıyorum” diyemez.
5. Şerh Yoksa ve Ev Satılırsa? (Tapu İptal Davası)
Diyelim ki geç kaldınız ve eşiniz evi sattı. Her şey bitti mi? Hayır.
Kötü niyet ve üçüncü kişinin durumu:
Evi alan kişinin aile konutu niteliğini bilip bilmediği veya bilebilecek durumda olup olmadığı, şerhin bulunup bulunmadığı ve diğer deliller somut olay bazında incelenir.
İptal ve tescil talepleri:
Gerekli koşullar varsa tapu iptal ve tescil davası gündeme gelebilir; görevli mahkeme, taraflar ve talep kapsamı somut dosyaya göre belirlenmelidir. “Satış otomatik olarak geçersizdir” şeklinde genelleme yapılamaz. Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. Boşanma davası açınca şerh kalkar mı?
Boşanma davasının açılması, şerhin ve aile konutu niteliğinin hangi tarihe kadar devam edeceği sorusunu tek başına cevaplamaz. Boşanmanın kesinleşmesi, taşınmazın fiili kullanımı ve mahkeme kararları birlikte değerlendirilmelidir. Malvarlığı bakımından ayrıca tedbir gerekip gerekmediği somut dosyaya göre belirlenir.
2. Yazlık evime şerh koyabilir miyim?
Aile konutu, eşlerin ortak yaşamının merkezi olan konutla bağlantılıdır. Yazlık, yayla evi veya yatırım amaçlı taşınmazın aile konutu sayılıp sayılmayacağı kullanım ve yaşam merkezi olgularına göre belirlenir; otomatik bir “evet” veya “hayır” kuralı uygulanamaz.
3. Eşim kredi çekecek, şerh etkili olur mu?
Aile konutu şerhi, taşınmaz üzerindeki sınırlı ayni hak ve devir işlemlerinde diğer eşin rızası konusunu gündeme getirir. Bankanın ve Tapu Müdürlüğü'nün somut işlem için istediği belgeler ayrıca teyit edilmelidir; bu metin tek başına kredi işlemi için yeterli dayanak oluşturmaz.
4. Aile konutu şerhi tapu devrini tamamen engeller mi?
Şerhin etkisi, TMK 194'teki rıza kuralı ve somut tapu işlemi birlikte incelenerek belirlenir. Rıza bulunmadığı iddiasında hangi hukuki talebin ileri sürülebileceği, şerhin tarihi ve üçüncü kişinin durumu gibi unsurlara bağlıdır.
5. Boşanma davası açmadan şerh koydurabilir miyim?
Evet. Şerh için boşanma davası açmanıza gerek yoktur. Evlilik devam ederken, hatta eşinizle aranız iyiyken bile bu şerhi koydurabilirsiniz. Boşanma Davası Rehberi ve Çekişmeli Boşanma makalelerimizi de inceleyebilirsiniz. Sonuç: Başvuru öncesi güncel kayıt ve belge kontrolü Aile konutu şerhi, eşlerin ortak konutuyla ilgili işlemlerde dikkate alınan hukuki bir koruma aracıdır. Başvuru öncesinde taşınmaz kaydı, aile konutu niteliği, gerekli belgeler ve işlem tarihindeki TKGM tarife/uygulaması resmi kanallardan teyit edilmelidir. Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendine özgüdür. Kişisel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.