Özet:
Kripto varlık dolandırıcılığında hangi suç oluşur, 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanununa eklenen kripto suçları nelerdir ve paranın gittiği hesap nasıl durdurulur? TCK m.142 ve 158, SPK m.109/A ve 110/A ile CMK m.128/A çerçevesinde başvuru yolları. Kripto varlıklarla ilgili cezai sorumluluk iki kaynaktan gelir. Mağduru aldatarak ya da sistemine sızarak kripto varlığını veya parasını alan kişinin eylemi Türk Ceza Kanunundaki (TCK) dolandırıcılık ya da hırsızlık hükümlerine girer. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına (platform ve saklama kuruluşlarına) özgü suçlar ise 26/6/2024 tarihli 7518 sayılı Kanunla 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa (SPK) eklenmiştir. Bu rehber, mağdurun bilmesi gereken suç tiplerini, hesabın durdurulmasına ilişkin yeni usulü ve başvuru sırasını anlatır.
1. 7518 Sayılı Kanunla Gelen Kripto Suçları
7518. sayılı Kanun, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kurulması ve faaliyete başlaması için Sermaye Piyasası Kurulundan (SPK) izin alınmasını zorunlu kılmıştır (SPK m.35/B). İzinsiz faaliyet ve platformlardaki zimmet için ayrı suç tipleri öngörülmüştür.
1.1 İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı (SPK m.109/A)
İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüten gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Yurt dışında yerleşik bir platformun Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyeti de, kanunda sayılan hâllerde, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılır (SPK m.99/A). Kurul, izinsiz faaliyet yürüten internet sitelerine erişimin engellenmesine de karar verebilir.
1.2 Kripto varlık hizmet sağlayıcılarda zimmet (SPK m.110/A)
Görevi nedeniyle kendisine tevdi edilen ya da saklamakla yükümlü olduğu para veya kripto varlıkları kendisinin ya da başkasının zimmetine geçiren platform yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensupları sekiz yıldan on dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır; ayrıca platformun zararını tazmine mahkûm edilirler.
Platform ile müşteri arasındaki sözleşmede platformun müşteriye karşı sorumluluğunu kaldıran veya sınırlandıran şartlar geçersizdir; platformlar müşteri itiraz ve şikâyetlerini çözecek iç mekanizma kurmakla yükümlüdür (SPK m.35/C).
- Zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi hâlinde ceza on dört yıldan yirmi yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır; adli para cezası, platformun ve müşterilerin uğradığı zararın üç katından az olamaz.
- Faaliyet izni kaldırılan bir platformun yönetim veya kontrolünü elinde bulunduran gerçek kişi ortaklarının, platformun ya da müşterilerin kaynaklarını kendi menfaatlerine kullandırarak zarara yol açması da zimmet sayılır; ceza on iki yıldan yirmi iki yıla kadar hapistir.
- Soruşturma başlamadan önce zimmete geçirilen varlıkların aynen iadesi ya da zararın tamamen tazmini hâlinde verilecek cezanın üçte ikisi indirilir.
2. Mağdura Karşı İşlenen Suçlar: Dolandırıcılık ve Hırsızlık
Kripto varlıkla ilgili her kayıp aynı suçu oluşturmaz. Ayrım, failin mağduru aldatıp aldatmadığına göre yapılır.
2.1 Bilişim sistemleri aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f)
Mağdur, hileli davranışlarla aldatılarak parasını ya da kripto varlığını kendi rızasıyla gönderiyorsa dolandırıcılık söz konusudur. Suçun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenmesi nitelikli hâldir. Nitelikli dolandırıcılığın cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır; ancak (f) bendindeki hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.
- Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır (TCK m.158/3).
- 16/7/2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla eklenen TCK m.158/4'e göre, suça iştirak kendine veya başkasına ait banka kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı nezdindeki hesabın kullanılmasını sağlayan bilgileri başkasına vermekle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilir. Hesabını ya da platform hesabını başkasına kullandıranlar bu nedenle ceza sorumluluğuyla karşılaşabilir.
Uygulamada sık görülen yöntemler şunlardır:
Bu yöntemlerin hangi suçu oluşturduğu, aldatmanın varlığı ve failin kastı somut olayın delillerine göre değerlendirilir; her proje başarısızlığı suç değildir.
- Sahte yatırım platformu: Sosyal medya veya mesajlaşma uygulamalarıyla kurulan güven ilişkisinden sonra mağdur, gerçek olmayan bir "kazanç" ekranı gösteren platforma para yatırmaya yönlendirilir; çekim talebinde "vergi" ya da "komisyon" adıyla yeni ödeme istenir.
- Satışı engellenen token: Alım yapılabilen ama akıllı sözleşme kodu nedeniyle satılamayan token ile yatırım toplanır.
- Proje terki: Bir token veya NFT projesine reklamla yatırım çekildikten sonra geliştiriciler likiditeyi çekip projeyi bırakır.
2.2 Bilişim sistemleri kullanılarak nitelikli hırsızlık (TCK m.142/2-e)
Mağdur aldatılmadan, örneğin cüzdan anahtarı veya hesap şifresi ele geçirilerek varlık izinsiz biçimde aktarılmışsa eylem hırsızlık niteliği taşıyabilir. Hırsızlığın bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenmesi hâlinde ceza beş yıldan on yıla kadar hapistir.
3. Hesabın Durdurulması ve El Koyma (CMK m.128/A)
24/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla Ceza Muhakemesi Kanununa (CMK) eklenen 128/A maddesi, mağdurun parasının izini sürmede önemli bir araç getirmiştir.
Kuruluşlar savcı, hâkim veya mahkemenin istediği bilgi ve belgeleri on gün içinde göndermek zorundadır. Askıya alma süresi kısa olduğundan, gönderimin fark edildiği anda hem paranın çıktığı kuruma hem de Cumhuriyet başsavcılığına başvurulması önemlidir. Daha geniş el koyma için CMK m.128'deki genel hüküm uygulanır. Bu hüküm şüpheliye ait banka hesaplarını, hak ve alacakları ve diğer malvarlığı değerlerini kapsar ve kural olarak suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınmasını gerektirir.
- TCK m.142/2-e (bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık), m.158/1-f ve l (nitelikli dolandırıcılık) ve m.245 (banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması) suçlarının işlendiğine dair makul şüphe varsa banka, ödeme hizmeti sağlayıcısı veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı, suçta kullanılan hesabı kırk sekiz saate kadar askıya alabilir.
- Askıya alma ve hesap hareketleri derhal Cumhuriyet başsavcılığına bildirilir. Hesap sahibi askıya almanın kaldırılması için başsavcılığa başvurabilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir.
- Para askıya alma tamamlanmadan başka bir kuruma aktarılmışsa, kurum bunu karşı kuruma gecikmeksizin bildirir.
- Askıya alınan hesaptaki suça konu menfaate hâkim kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emriyle el konulabilir. Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse el koyma kendiliğinden kalkar.
- El konulan menfaatin mağdura ait olduğu anlaşılırsa soruşturma veya kovuşturma evresinde sahibine iade edilir.
4. Mağdur Ne Yapmalı?
1. Delilleri koruyun: İşlem kimliği (TxID), gönderen ve alıcı cüzdan adresleri, platform hesap ekstresi, banka dekontları, yazışmalar, reklam ve internet sitesi bağlantıları ekran görüntüsüyle birlikte saklanmalıdır. İşlem kimliği, varlığın blokzincirinde hangi adrese gittiğinin takibini kolaylaştırır.
2. Kurumlara bildirin: Paranın çıktığı banka, ödeme kuruluşu veya kripto platformuna derhal bildirim yapılmalı ve CMK m.128/A kapsamında askıya alma talep edilmelidir. Varlık yurt içinde izinli bir platforma ulaştıysa o platforma da bildirim yapılmalıdır.
3. Suç duyurusunda bulunun: Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa yapılır. Dilekçede tarih, tutar, işlem kimlikleri ve karşı tarafın kullandığı hesap, telefon ve internet adresleri açıkça yazılmalıdır.
4. Platform sorumluluğunu değerlendirin: Kayıp izinli bir platformdaki güvenlik açığından ya da platform çalışanının eyleminden kaynaklanıyorsa, platformun iç şikâyet mekanizmasına başvuru ve SPK m.35/C kapsamında hukuki sorumluluk ayrıca değerlendirilir.
5. Tazminat: Ceza soruşturması zararı kendiliğinden gidermez. Fail tespit edildiğinde zararın tahsili için hukuk davası açılabilir; malvarlığının kaçırılmasını önlemek için ihtiyati haciz gibi geçici hukuki korumalar ayrıca değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sahte bir platforma havale ile para gönderdim, banka iade eder mi? Banka kural olarak hesap sahibinin kendi talimatıyla yaptığı havale veya EFT'yi kendiliğinden geri alamaz. Ancak CMK m.128/A, dolandırıcılık şüphesi bulunan hesabın kırk sekiz saate kadar askıya alınmasına imkân verir; bu nedenle bankaya ve savcılığa hemen başvurmak önemlidir. Kartla yapılan ödemelerde kartı veren kuruluşun itiraz süreci ayrıca değerlendirilebilir. Aldığım token'ı satamıyorum, bu suç mu? Satışın akıllı sözleşme koduyla bilerek engellendiği ve yatırımcının bu yolla aldatıldığı ispatlanırsa eylem TCK m.158/1-f kapsamında değerlendirilebilir. Kod incelemesi ve işlem kayıtları önemli delildir. Kripto hesabım donduruldu, ne yapabilirim? Askıya alma CMK m.128/A uyarınca yapılmışsa hesap sahibi Cumhuriyet başsavcılığına başvurarak kaldırılmasını isteyebilir; savcı yirmi dört saat içinde karar verir. Paranın kaynağını gösteren belgeler başvuruya eklenmelidir. El koyma kararı verilmişse kanun yolları ayrıca değerlendirilir. Kripto varlığımın çalınmasının cezası nedir? Aldatma yoksa ve varlık bilişim sistemi kullanılarak alınmışsa nitelikli hırsızlık (TCK m.142/2-e) gündeme gelir; cezası beş yıldan on yıla kadar hapistir. Mağdur aldatılarak gönderim yapmışsa bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158/1-f) söz konusudur; hapis cezası dört yıldan on yıla kadardır. İşlem kimliği olmadan şikâyette bulunabilir miyim? Evet, şikâyet için işlem kimliği şart değildir. Ancak işlem kimliği ve cüzdan adresleri varlığın izlenmesini kolaylaştırır; mümkün olduğunca platformdan işlem geçmişi alınmalıdır. Fail yurt dışındaysa ne olur? Soruşturma Türkiye'de yürütülür; yurt dışındaki hesap veya kişiye ulaşmak için uluslararası adli yardımlaşma yoluna başvurulur. Bu süreç uzun sürebilir ve sonucu yabancı devletin işbirliğine bağlıdır.
Sonuç
Kripto varlık kayıplarında suç tipi, aldatmanın olup olmadığına göre değişir. Platformlara özgü suçlar 7518 sayılı Kanunla SPK'ya eklenmiştir. Mağdur açısından en önemli yenilik, CMK m.128/A ile şüpheli hesabın kırk sekiz saate kadar askıya alınabilmesidir. Bu nedenle delillerin korunması ve kurumlara hızla bildirim yapılması, sonraki ceza ve tazminat süreçlerinin temelini oluşturur. Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendine özgüdür. Kişisel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.