Özet:
Bayiye satış fiyatı dayatılabilir mi? RPM yasağı nedir? Sadakat indirimleri ve MFN şartları hakkında 2026 Rekabet Kurumu kuralları. Şirketler için fiyat belirlemek en temel ticari haktır. Ancak bu hak sınırsız değildir. “Kendi malımın fiyatını bayime ben söylerim” derseniz, rekabet hukukunun en ağır ihlali olan RPM (Yeniden Satış Fiyatının Tespiti) suçunu işlemiş olursunuz. Peki, bayiye “tavsiye” vermek ile “dayatmak” arasındaki çizgi nerede başlar? İndirim yapmak ne zaman suç olur? 2026 perspektifiyle inceleyelim.
1. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesi (RPM)
Ana kural şudur:
Üretici, malı sattıktan sonra o malın fiyatına karışamaz. Mal artık bayinindir. Kesin Yasaklar (Hardcore İhlaller)
Sabit Fiyat:
“Bu ürünü 100 TL’ye satacaksın.”
Asgari Fiyat:
“90 TL’nin altına inemezsin.”
Marj Sabitleme:
“Kâr marjın %10 olacak.” İzin Verilenler
Azami Fiyat:
“120 TL’nin üstüne çıkamazsın.” (Tüketiciyi koruduğu için serbesttir).
Tavsiye Fiyat:
“Tavsiye edilen satış fiyatımız 100 TL’dir.” (Ancak bayi buna uymazsa ceza veremezsiniz, malı kesemezsiniz). İnternet Satışları En çok ceza bu alanda kesilmektedir. Bayinin “Trendyol’da çok ucuza satmasını” engellemek için “İnternette satışı yasaklıyorum” veya “İnternet fiyatın mağazadan düşük olamaz” demek yasaktır.
2. İndirim Sistemleri (Rebate Systems)
İndirim yapmak normalde rekabetçidir. Ancak Hakim Durumdaki bir şirket (Örn: Pazar payı %40+ olan bir gazoz üreticisi), indirimleri rakipleri piyasadan silmek için kullanırsa suç olur. Riskli İndirimler
Sadakat İndirimi (Loyalty Rebate):
“Benden başka kimseden mal almazsan sana %10 indirim yaparım.” (Rakiplerin pazara girişini engeller).
Hedef İndirimi (Target Rebate):
Ulaşılması imkansız hedefler koyup, “Hedefi tutturursan yıl sonu %5 prim” demek, bayiyi sadece o markayı satmaya zorlar.
Yıkıcı Fiyatlama (Predatory Pricing):
Maliyetin altına satarak rakipleri iflas ettirmek.
3. MFN Şartları (En Çok Kayrılan Müşteri)
Özellikle dijital platformlarda (Booking, Yemeksepeti vb.) görülen bir şarttır.
Geniş MFN (Yasak):
Platformun otele “Bana verdiğin fiyatı başka hiçbir sitede veremezsin” demesi.
Dar MFN (Tartışmalı):
Platformun “Kendi web sitende benden ucuza satamazsın” demesi. (Rekabet Kurulu buna da şüpheyle yaklaşmaktadır).
4. Dikey Anlaşmalar ve Grup Muafiyeti
Eğer pazar payınız %30’un altındaysa (2002/2 Tebliği), dikey anlaşmalarınız (Bayilik sözleşmeleri) rekabet yasaklarından “Muaf” tutulur.
İstisna:
Pazar payınız %1 olsa bile, “Fiyat Belirleme” (RPM) yaparsanız muafiyetten yararlanamazsınız. Fiyat tespiti her zaman suçtur.
5. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Bayim “Fiyatı bozanı şikayet ediyorum” derse ne yapmalıyım? Bu en büyük tuzaktır. Bayi şikayetini dikkate alıp fiyat kıran diğer bayiyi uyarırsanız, “Hub & Spoke” karteli kurmuş olursunuz. Şikayeti duymazdan gelmeli ve “Fiyatlarınız serbesttir” demelisiniz. Kampanya döneminde fiyat sabitleyebilir miyim? Kısa süreli (Örn: 2 hafta) kampanya dönemlerinde, sadece kampanya ürünleri için fiyatın sabitlenmesine (Tüketici yararına olduğu için) bazen göz yumulabilir. Ancak süre uzarsa risk başlar. Bayilere fiyat listesi göndermek suç mu? Hayır, “Tavsiye Edilen Fiyat Listesi” gönderebilirsiniz. Listenin üzerine “Tavsiye niteliğindedir, bağlayıcı değildir” yazmanız ve fiiliyatta bayileri serbest bırakmanız şarttır. Cironun ne kadarı kadar ceza kesilir? Yeniden satış fiyatını belirlemek “Ağır İhlal” sayılır ve yıllık cironun %10’una kadar ceza verilebilir. Genellikle %2-%3 bandında uygulanır.
6. Sonuç: Fiyat Özgürlüğü Esastır
2026. yılında Rekabet Kurumu’nun mottosu şudur: “Ürün fabrikadan çıktıktan sonra, fiyatı sadece piyasa belirler.” Üreticinin müdahalesi, serbest piyasa mantığına aykırıdır.
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendine özgüdür. Kişisel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.