Hukuki Rehber
Türk Hukuk Sistemi Hakkında Temel Bilgiler
Mahkeme Türleri
- Asliye Hukuk Mahkemesi
- Genel hukuk uyuşmazlıklarını çözen ilk derece mahkemesidir. Sözleşmelerden doğan alacak davaları, mülkiyet uyuşmazlıkları gibi ticari olmayan davalara bakar. Yargıtay kararlarına göre, 10.000 TL'nin altındaki davalar için zorunlu arabuluculuk şarttır (6100 sayılı Kanun).
- Asliye Ceza Mahkemesi
- Orta ağırlıktaki ceza davalarına bakan mahkemedir. Hırsızlık, dolandırıcılık gibi suçlarda görev yapar. Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre, sanığın savunması alınmadan karar verilemez.
- Ağır Ceza Mahkemesi
- Ağır cezayı gerektiren suçlara bakan mahkemedir. Cinayet, tecavüz gibi ağır suçlarda yargılama yapar. Yargıtay denetimine tabi olup, temyiz yolu açıktır.
- Aile Mahkemesi
- Boşanma, velayet, nafaka gibi aile hukuku davalarına bakar. Çocukların menfaati ön planda tutulur. Türk Medeni Kanunu ve Aile Mahkemeleri Kuruluşu Kanunu'na göre faaliyet gösterir. Aile hukuku makalelerimizi inceleyin.
- İcra Mahkemesi
- İcra ve iflas işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkları çözer. Borçlunun mal varlığına el konulması işlemlerini denetler. İcra ve İflas Kanunu'nun uygulanmasında uzmanlaşmıştır.
- İş Mahkemesi
- İşçi-işveren arasındaki uyuşmazlıkları çözer. İşten çıkarma, ücret alacakları gibi konularda karar verir. İş Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde yargılama yapar. İş hukuku makalelerimizi inceleyin.
- Tüketici Mahkemesi
- Tüketici hakları ile ilgili uyuşmazlıkları çözer. Arızalı ürün, sözleşme ihlali gibi konularda tüketiciyi korur. 6502 sayılı Tüketici Kanunu'na göre faaliyet gösterir. Tüketici hukuku makalelerimizi inceleyin.
Dava Süreçleri
- Dava Dilekçesi
- Davanın başlatılması için mahkemeye sunulan yazılı taleptir. Davacının kimliği, dava konusu, talep edilen miktar gibi bilgiler bulunur. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre düzenlenir.
- Tensip Zaptı
- Mahkemenin davayı kabul ettiğini gösteren ilk karardır. Davanın usulüne uygunluğu kontrol edilir. Eksiklik varsa düzeltilmesi için süre verilir.
- Ön İnceleme Duruşması
- Tarafların iddialarının netleştirildiği ilk duruşmadır. Deliller belirlenir, tanık listesi hazırlanır. Tarafların katılımı zorunludur.
- Tahkikat
- Delillerin incelendiği ve tanıkların dinlendiği süreçtir. Bilirkişi raporu alınabilir. Taraflar çapraz sorgulama yapabilir.
- Karar Duruşması
- Mahkemenin nihai kararını açıkladığı duruşmadır. Tarafların son savunmaları alınır. Karar gerekçeli olarak yazılır.
- İstinaf
- Bölge Adliye Mahkemesi'ne yapılan ilk itiraz yoludur. İlk derece mahkemesi kararlarına karşı başvurulur. Yargılamanın yeniden yapılması istenebilir.
- Temyiz
- Yargıtay'a yapılan son itiraz yoludur. Hukuk ve usul hatasına karşı başvurulur. Sadece hukuki denetim yapılır, yeni delil sunulamaz.
Temel Haklar
- Avukat Tutma Hakkı
- Her vatandaşın kendini bir avukatla temsil ettirme hakkı vardır. Ceza davalarında zorunlu avukat atanır. Anayasa'nın 36. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne dayanır.
- Adil Yargılanma Hakkı
- Herkes bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanma hakkına sahiptir. Makul süre içinde yargılanma da bu hak kapsamındadır. Anayasa'nın 36. ve 40. maddeleri.
- Susma Hakkı
- Şüpheli veya sanık, aleyhine kullanılabilecek beyanlardan kaçınabilir. Sessizlik hak olarak kabul edilir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 145. maddesi.
- Delil Sunma Hakkı
- Taraflar lehlerine olan delilleri mahkemeye sunabilir. Delillerin toplanması ve incelenmesi tarafların katılımıyla yapılır.
- İtiraz Hakkı
- Kararlara karşı üst mahkemelere başvuru hakkı vardır. Yargısal denetim mekanizmasıdır. Anayasa'nın 36. maddesi ve ilgili kanunlar.
Zamanaşımı Süreleri
- Haksız Fiil
- Zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her halde 10 yıl. Trafik kazası gibi durumlarda uygulanır. Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi.
- Kira Alacakları
- 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Kira sözleşmesinden doğan alacaklar için geçerlidir. Türk Borçlar Kanunu'nun 146. maddesi.
- İş Hukuku Alacakları
- 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Ücret, ihbar tazminatı gibi işçilik alacakları için uygulanır. İş Kanunu'nun 32. maddesi.
- Boşanma Davası
- Boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren 6 ay, her halde 5 yıl. Zina, şiddet gibi sebepler için önemlidir. Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesi.
- Miras Davaları
- Mirasın açılmasından itibaren 10 yıl. Mirasçılık belgesi alınması için geçerlidir. Türk Medeni Kanunu'nun 477-478. maddeleri.
Hukuki Yardım mı Gerekiyor?
Hukuki süreçler karmaşık olabilir. Hak kaybına uğramamak için profesyonel destek almanız önemlidir.