Pazar Paylaşımı ve Bölge Kısıtlamaları 2026: Rekabet Kuralları

Özet: Rakipler pazar paylaşabilir mi? Bayiye bölge kısıtlaması, aktif ve pasif satış yasağı kuralları. İnternet satışlarına getirilen engeller 2026.

Rekabet hukukunda pazarı paylaşmak, en az “fiyat belirlemek” kadar ağır bir suçtur. İki rakibin “Anadolu Yakası benim, Avrupa Yakası senin” diye anlaşması, tüketiciyi seçeneksiz bıraktığı için KARTEL sayılır.

Ancak bir üreticinin bayisine “Sadece Konya’ya satış yapacaksın, Ankara’ya karışma” demesi (Dikey Kısıtlama) farklı kurallara tabidir. Burada kritik ayrım Aktif ve Pasif Satış kavramlarıdır.

1. Rakipler Arası Paylaşım (Yatay Kısıtlama)

Rakip firmaların (Örn: İki çimento fabrikası veya iki hastane) bir araya gelip pazarı bölüşmesi KESİNLİKLE VE İSTİSNASIZ YASAKTIR.

Coğrafi Paylaşım: Harita üzerinde bölge bölüşmek.
Müşteri Paylaşımı: “Kamu ihalelerine ben gireceğim, özel sektöre sen teklif ver.”
Ürün Paylaşımı: “Ben sadece lüks segment üreteyim, sen ucuz segment üret.”

2. Bayi Bölge Kısıtlaması (Dikey Kısıtlama)

Bir ana firmanın (Üretici), bayilerine “Senin bölgen burası” demesi belli şartlarda yasaldır. Burada 2002/2 Sayılı Tebliğ devreye girer.

A. Aktif Satış (Yasaklanabilir)

Bayinin, kendisine tahsis edilen bölge dışındaki müşterilere doğrudan ulaşmasıdır.

Örnek: Konya bayisinin, Ankara’daki müşterilere katalog göndermesi, e-posta atması veya Ankara yerel radyosuna reklam vermesi.
Kural: Eğer Ankara’da Münhasır (Tek Yetkili) Bayi varsa, Konya bayisinin oraya aktif satış yapması yasaklanabilir.

B. Pasif Satış (Yasaklanamaz - Kırmızı Çizgi)

Müşterinin kendiliğinden bayiye ulaşmasıdır.

Örnek: Ankara’da oturan bir müşterinin, internetten Konya bayisini bulup sipariş vermesi.
Kural: Pasif satış ASLA YASAKLANAMAZ. Bayi, “Bölgem dışı” diyerek müşteriyi geri çeviremez. Çevirirse rekabet ihlali olur.

3. İnternet Satışları: Dijital Pasif Satış

Rekabet Kurumu’nun en net olduğu konu şudur: İnternet satışı, PASİF SATIŞTIR.

Bir bayinin kendi web sitesinden satış yapması veya Trendyol/Hepsiburada gibi pazar yerlerinde mağaza açması engellenemez.
“İnternetten satış yapmanı yasaklıyorum” veya “Sadece mağazadan satabilirsin” maddeleri sözleşmede olsa bile geçersizdir ve cezaya tabidir.

İstisna (Lüks Ürünler): Çok özel lüks parfümler veya teknik ürünlerde, üretici “Sadece fiziki mağazası olan bayiler internetten satabilir” gibi kalite kriterleri getirebilir (Seçici Dağıtım Sistemi). Ama toptan yasaklayamaz.

4. Müşteri Kısıtlaması

Bayiye “Şu müşteri grubuna mal satma” denilebilir mi?

Genel Kural: Hayır, bayi müşterisini seçmekte özgürdür.
İstisna: Üretici, “Toptancılara satma, sadece son kullanıcıya sat” diyebilir. Ancak “Otellere satma” gibi spesifik müşteri grubu yasakları risklidir.

5. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Bayim benim bölgeme mal satıyor, engelleyebilir miyim?

Sadece “Aktif Satış” yapıyorsa (Örn: Sizin bölgenizde broşür dağıtıyorsa) ana firma engelleyebilir. Ama müşteri onu bulup alıyorsa (Pasif Satış), kimse engelleyemez.

İnternet satışını tamamen yasaklayabilir miyiz?

Hayır. “Marka imajı bozuluyor” gerekçesiyle bile olsa internet satışı toptan yasaklanamaz. Bu, ağır rekabet ihlali sayılır (Yıllık ciro üzerinden ceza kesilir).

Rakiplerle “birbirimizin personeline teklif götürmeyelim” (No-Poaching) anlaşması yapabilir miyiz?

Hayır. İşgücü piyasasında yapılan “Centilmenlik Anlaşmaları” (No-Poaching), aslında emek pazarını bölüşmektir ve kartel cezası gerektirir. 2026 denetimlerinde buna çok dikkat edilmektedir.

Bölge koruması (Münhasırlık) ne kadar sürer?

Dikey anlaşmalarda rekabet etmeme veya bölge koruması en fazla 5 yıl süreyle yapılabilir. 5 yıldan uzun veya süresiz kısıtlamalar geçersizdir.

6. Sonuç: Haritayı Kim Çizer?

Pazarı bölüşmek, üretkenliği öldürür. Rekabet hukuku, bayilerin bölgeleri dışında da rekabet etmesini (özellikle pasif satışla) teşvik eder. “Bölge Koruması” mutlak değildir ve internet çağında sınırları çok daralmıştır.

Profesyonel Dağıtım Ağı Danışmanlığı

Bayilik sözleşmelerinde bölge ve müşteri kısıtlamaları, internet satış kuralları ve münhasırlık şartları için uzman hukuk büromuzdan destek alabilirsiniz.

📞 Hemen Arayın: +90 554 192 47 20

📧 E-posta: fevziyaskir@gmail.com

📍 Adres: Nişantaş Mah. Vatan Cad. No:12/1 Selçuklu/KONYA

⚖️ Av. Fevzi Yaşkir

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendine özgüdür. Kişisel durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.