1 Ocak 2026 Sınırda Karbon Vergisi (SKDM) Başladı: İhracatçılar İçin Mali Uyum Rehberi

Özet: Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) mali yükümlülük dönemi 1 Ocak 2026 itibarıyla resmen başladı. Demir-çelik, çimento, alüminyum ve gübre sektörlerini bekleyen yeni maliyetler ve hukukî riskler.

Avrupa Birliği (AB), 2050 yılında “iklim-nötr” olma hedefi yolunda en kritik adımını 1 Ocak 2026 itibarıyla attı. 2023 yılından bu yana devam eden “geçiş dönemi” sona erdi ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında mali yükümlülükler resmen başladı. Artık Türk ihracatçıları için karbon emisyonları sadece bir raporlama maddesi değil, doğrudan bilançoları etkileyen bir vergi maliyetidir.

Bu rehberde, 2026 yılı itibarıyla yürürlüğe giren yeni sistemi, hukukî sorumlulukları ve şirketlerin alması gereken önlemleri inceliyoruz.

1. SKDM Nedir? Neden 2026 Kritik?

SKDM, AB dışındaki ülkelerden ithal edilen ürünlerin, üretim aşamasında salınan karbon emisyonları için AB’deki üreticilerle aynı maliyete (karbon fiyatına) tabi tutulmasını sağlayan bir düzenlemedir.

2023-2025 Dönemi: Sadece raporlama yapılıyordu.
1 Ocak 2026 Dönemi: Emisyonlar için “SKDM Sertifikası” (CBAM Certificate) satın alma zorunluluğu başladı.

2. Kapsamdaki Sektörler ve Genişleme Riskleri

2026 itibarıyla mali yükümlülük altında olan öncelikli sektörler şunlardır:

Demir ve Çelik
Çimento
Alüminyum
Gübre
Elektrik
Hidrojen

[!WARNING] 2028 Genişlemesi: AB, 2028 yılına kadar plastik ve kimyasalların da sisteme dahil edilmesini planlamaktadır. Bu nedenle şimdiden altyapı kurulumu hayati önem taşır.

3. Mali Yükümlülük Nasıl Hesaplanıyor?

İhracatçılar, AB’ye sattıkları ürünlerin “gömülü emisyonlarını” (üretim sürecindeki sera gazı salınımı) hesaplamak zorundadır.

Sertifika Fiyatı: AB Emisyon Ticaret Sistemi’ndeki (ETS) haftalık ortalama karbon fiyatı üzerinden belirlenir (2026 tahmini: Ton başına 85-100 Euro).
İndirim Mekanizması: Eğer Türkiye’de bir Yerel Karbon Vergisi ödenmişse, bu tutar AB’deki vergiden mahsup edilebilecektir. (Türkiye’de beklenen İklim Kanunu bu yüzden kritiktir).

4. Hukukî Sorumluluklar ve Ceza Riski

SKDM uyumu sadece teknik bir mühendislik meselesi değil, ağır hukukî sorumlulukları olan bir süreçtir:

Doğrulama Zorunluluğu: Emisyon raporlarının AB tarafından akredite edilmiş kuruluşlarca doğrulanması şarttır.
Yanlış Beyan Cezaları: Yanlış veya eksik raporlama yapan ithalatçılara, emisyon tonu başına AB tarafından belirlenen ağır para cezaları kesilmekte, bu maliyet rücu yoluyla ihracatçıya yansıtılmaktadır.
Sözleşme Revizyonları: Türk şirketlerinin AB’li alıcılarla yaptıkları satış sözleşmelerine “Karbon Sorumluluğu” ve “Veri Paylaşım Gizliliği” maddelerini eklemeleri hukukî bir zorunluluktur.

5. Şirketler İçin 2026 Yol Haritası

Karbon Ayak İzi Ölçümü: Üretim tesislerinizdeki Kapsam 1 ve Kapsam 2 emisyonlarını ISO 14064 standartlarına göre netleştirin.
Karbon Vergi Planlaması: Türkiye’de kurulması planlanan ETS (Emisyon Ticaret Sistemi) ile uyumlu senaryolar hazırlayın.
Sözleşme Denetimi: AB ile yaptığınız uzun vadeli tedarik sözleşmelerini SKDM maliyet paylaşımı açısından hukukçularımızla birlikte revize edin.
Yeşil Finansman: Karbon yoğunluğunu düşürecek yatırımlar için AB Destekleri ve Yeşil Tahvil olanaklarını araştırın.

Sonuç

SKDM bir “yeşil duvar” değil, rekabet avantajı yaratabilecek bir dönüşümdür. 1 Ocak 2026 miladına uyum sağlayan Türk sanayicisi, Avrupa pazarındaki yerini sağlamlaştıracaktır.

Avukat Fevzi Yaşkır olarak, ticaret hukuku ve enerji hukuku dinamikleriyle birleşen SKDM sürecinde, şirketlerin raporlama güvenliğini, sözleşme risklerini ve hukukî uyum süreçlerini profesyonel olarak yönetiyoruz.

[!TIP] Hukukî Denetim: “Gömülü emisyon” verilerinizin ticari sır kapsamında nasıl korunacağı ve AB denetçileriyle paylaşım limitleri için mutlaka hukukî danışmanlık alın.

Kaynaklar:

EU CBAM Regulation 2023/956 Official Text
Ticaret Bakanlığı Yeşil Mutabakat Uyum Portalı
Yargıtay ve Danıştay Vergi Hukuku Çevre Cezaları İçtihatları (2025 Raporları)